Παρασκευή, 19 Αυγούστου, 2022
31 C
Athens
ΑρχικήΑρθρογραφίαΆρθραΗ Μουσική στην Ιστορία: Η περίπτωση του Ρεμπέτικου.

Η Μουσική στην Ιστορία: Η περίπτωση του Ρεμπέτικου.

"Το Ρεμπέτικο Τραγούδι είναι το ελληνικό αστικό τραγούδι στην απαρχή του, που εμφανίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα και απέκτησε τη γνώριμη μορφή του στο πρώτο μισό του 20ού"

Τα τραγούδια, οι ύμνοι, η ποίηση και τα παρεμφερή μουσικά είδη αποτελούν έναν, ίσως υποτιμημένο, από την κοινώς αποδεκτή άποψη, συνοδοιπόρο των ιστορικών συμβάντων και εξελίξεων. Ποιά είναι, ωστόσο, η συνεισφορά τους στην επιστήμη της Ιστορίας και ποίοι οι παράμετροι που τα καθιστούν ένα αναπόσπαστο κομμάτι της; Για τη διαλεύκανση των ερωτημάτων, κλειδί αποτελεί η επιστήμη της Κοινωνιολογίας, μέσω της οποίας θα προσεγγιστούν τα γνωστά Ρεμπέτικα Τραγούδια.

Εξετάζοντας το, συγκαταλεχθέν στην UNESCO, Ρεμπέτικο Τραγούδι κοινωνιολογικά, δηλαδή θέτοντας ερωτήματα αναφορικά με το ιστορικό και πολιτισμικό πλαίσιο της περιόδου ανάδυσής του και το βαθύτερο νόημα των σημαινομένων των στίχων, αντλούμε πληροφορίες για τις κοινωνικές σχέσεις, τους συμπεριφορικούς κανόνες, τις νόρμες, τα κοινωνικά προβλήματα και γενικότερα για την κουλτούρα της εποχής σύνθεσής του.

Η εμφάνιση του ρεμπέτικου τραγουδιού

Το πνεύμα της “αλητείας” και της “άφρονος” ζωής, κεντρική δυναμική του Ρεμπέτικου, γίνεται πλήρως αντιληπτό διαμέσου της κατανόησης των κοινωνικών προτύπων της περιόδου

Το Ρεμπέτικο Τραγούδι είναι το ελληνικό αστικό τραγούδι στην απαρχή του, που εμφανίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα και απέκτησε τη γνώριμη μορφή του στο πρώτο μισό του 20ού. Η εμφάνιση και η αφομοίωσή του στον ελλαδικό χώρο συνδέεται άμεσα με τις νέες οικονομικές και κοινωνικές συνθέσεις της περιόδου, όπως η ολοένα και αυξανόμενη άνοδος της αστικής τάξης, οι ταχείς ρυθμοί αστικοποίησης και τα προσφυγικά, προς τον ελλαδικό κορμό, ρεύματα.

Πρόκειται, λοιπόν, για μια παραλλαγή της σμυρναίικης αστικολαϊκής μουσικής και όλων των συγγενών μουσικών τύπων που είχαν αρχίσει να εξελίσσονται νωρίτερα στα μεγάλα λιμάνια και αστικά κέντρα. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι  τα πρώτα ρεμπέτικα ίχνη εμφανίστηκαν στην Αθήνα στις φυλακές του Μεντρεσέ το 1834, τα λεγόμενα “μουρμούρικα”.

Ήδη από το πρώτο τέταρτο του 20ού αιώνα τα ρεμπέτικα αποτελούσαν το ευρέως γνωστό και αγαπητό λαϊκό τραγούδι των φτωχών συνοικιών, καθότι το υπερμέγεθες χάσμα μεταξύ εύπορων και άπορων, οδήγησε τους δεύτερους σε φαινόμενα κοινωνικής περιθωριοποίησης, πράγμα που σαφώς δε θα άφηνε ανεπηρέαστη τη συγκρότηση μιας καινούριας κοσμοθεωρίας, η οποία αποτυπώθηκε άμεσα και αφιλτράριστα στην παραγωγή μουσικής.

Η Γερμανική κατοχή τροχοπέδη της Ρεμπέτικης μουσικής

Αν και με την κήρυξη του πολέμου του ΄40 γράφτηκαν αρκετά Ρεμπέτικα για τον πόλεμο, η Γερμανική Κατοχή στάθηκε τροχοπέδη στη συνέχιση της δισκογράφισής τους, εξαιτίας των αντιστασιακών μηνυμάτων που προωθούνταν. Μετά την απελευθέρωση, το Ρεμπέτικο καταξιώθηκε ως λαϊκή μουσική ευρείας αποδοχής. Η θεματολογία τους, αρχικά κινήθηκε γύρω από ζητήματα ερωτικού περιεχομένου, ενώ κυριάρχησαν θέματα που υπάκουαν στο τρίπτυχο: Ναρκωτικά – Φυλακή – Παρανομία. Παρ’ όλ’ αυτά, με τη διάδοση του Ρεμπέτικου από στόμα σε στόμα σε ευρύτερες μάζες, αναδείχθηκαν πολλά κοινωνικά θέματα, όπως ο θάνατος, ο πόλεμος, η φτώχεια, η πορνεία, τα ναρκωτικά και η εργασία.

Τα Ρεμπέτικα μεταφέρουν κοινωνικά στοιχεία για το πρώτο μισό του 20ού αιώνα στην Ελλάδα

Συνεπώς, το πνεύμα της “αλητείας” και της “άφρονος” ζωής, είναι η κεντρική δυναμική του Ρεμπέτικου

Ασυζητητί, μέσα από τα Ρεμπέτικα τραγούδια ξεχύνονται διάχυτα κοινωνικά στοιχεία για το πρώτο μισό του 20ού αιώνα στην Ελλάδα. Συγκεκριμένα, μέσα από το τραγούδι “Το Προσφυγάκι”, ξεπηδούν πληροφορίες  αναφορικά με τον πόνο των εκτοπισμένων της Μικρασιατικής καταστροφής, καθώς και για τον νέο τρόπο ζωής τους: “που με διώξαν απ’ τη Σμύρνη κι όλο κλαίω[…] Και το ρίχνω στο μεθύσι και  χασίσι[…].

Αποσπάσματα από τους “Σφουγγαράδες” και τις “Φάμπρικες”, καταδεικνύουν το βάναυσο της έγνοιας για το μεροκάματο, τον τρόπο διαβίωσης, αλλά και τις αξίες της εργατικής τάξης: “Και το βράδυ ρε που σχολάνε[…], Το πρωί που θα ξυπνήσουν,[…] αν δε βγάλουνε σφουγγάρια, θά’ χουν άσχημα χαμπάρια.”, “Φράγκο δε δίνουνε για μεγαλεία, έχουνε μάθει να ζουν απλά, στάζει ο ιδρώτας τους χρυσές σταγόνες…”.

Ο Επίλογος

Συνεπώς, το πνεύμα της “αλητείας” και της “άφρονος” ζωής, κεντρική δυναμική του Ρεμπέτικου, γίνεται πλήρως αντιληπτό διαμέσου της κατανόησης των κοινωνικών προτύπων της περιόδου. Η ερμηνεία, επομένως, των βαθύτερων κοινωνικών και πολιτιστικών μηνυμάτων που αναδύονται μέσα από οποιοδήποτε μουσικό είδος και η συνακόλουθη ένταξή τους στην ευρύτερη γενεσιουργό τους δύναμη και αιτία, τεκμηριώνει την άμεση σύζευξη της ιστορικής πραγματικότητας με την εκάστοτε καλλιτεχνική δημιουργία.

Κατ’ αυτήν τη συλλογιστική, μπορούμε να κατανοήσουμε τον τρόπο σκέψης και αντίληψης του απλού λαού σε ένα συγκεκριμένο χωροχρονικό πλαίσιο και κάτω υπό ορισμένες κοινωνικοπολιτικές συνθήκες, όπως αυτές μορφοποιούνται μέσα από το πέρασμα της Ιστορίας. Τέλος, μαρτυρείται η εκάστοτε πολιτισμική παράδοση και ο κώδικας αξιών, που αποτελεί ένα κοινωνικό κατασκεύασμα και συνεπώς έναν ακόμη παράγοντα κατανόησης του ανθρώπινου βίου στο σύνολό του.

- The author -

Σάββας Σκουφαρίδης
Σάββας Σκουφαρίδηςhttps://youngpeople.gr/
Ο Σάββας Σκουφαρίδης, 22 ετών, είναι Τεταρτοετής Προπτυχιακός Φοιτητής του τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας (με κατεύθυνση Ιστορίας) του Πανεπιστημίου Κύπρου. Τα ακαδημαϊκά του ενδιαφέροντα επικεντρώνονται στην Κοινωνική Ιστορία, την Ιστορία του Φύλου και την Ιστορία των Ιδεών.

Σχετικά Άρθρα

Συνεντεύξεις | Αρθρογραφία | Τέχνες | Μουσική

Μητέρα, μια λέξη χίλιες έννοιες.

Είναι ευρέως γνωστό πως μια μητέρα έχει πολλές ιδιότητες, γι’αυτό και...

Η ζωή μέσα από τα μάτια ενός αδέσποτου.

Πόσες φορές έχουμε έρθει αντιμέτωποι με γατάκια και σκυλάκια στον δρόμο;...

Η γυναίκα ενώπιον της Ιστορίας και του αύριο.

Δύο συνήθη ερωτήματα, τα οποία προβληματίζουν αρκετούς: «Γιατί χρειάζεται η ύπαρξη...

Η επιρροή της τεχνολογίας στα σημερινά πρότυπα.

Στη σημερινή εποχή, είναι αδιαμφησβήτητο γεγονός ότι η τεχνολογία αποτελεί σημαντικό...

- READ THE MOST POPULAR INTERVIEWS -

Interview Popular

Nea, the successful composer and singer with almost 2 billions streams on Spotify.

Nea is a Swedish singer and songwriter with almost 2 billion streams on Spotify. As a songwriter, Nea has written songs for artists like...

- Read Interesting Site Topics -

Το καλοκαίρι βρίσκεται πλέον προ των πυλών και εσύ ως φοιτητής έχοντας μόλις τελειώσει την εξεταστική μοιάζεις σαν "θηρίο σε κλουβί". Νιώθεις τις παραλίες...

Αναστασία Μαρινάκου, πρωταθλήτρια κλειστού και ανοιχτού στίβου στα 800μ.,1500μ. και 3000μ.

Η Αναστασία Μαρινάκου γεννήθηκε στις 12 Ιουνίου το 1996. Μεγάλωσε στην Χαλκίδα, όπου εκεί έκανε τα πρώτα...

Η Ανδριάνα Φέρρα, αθλήτρια στίβου, πρωταθλήτρια στα 200 μέτρα.

Η Ανδριάνα Φέρρα γεννήθηκε στον Πειραιά στις 11 Φεβρουαρίου το 1988, έχει σπουδάσει στο Τμήμα Επιστήμης...

Η διασκέδαση της σημερινής νεολαίας και το αλκοόλ.

Η νυχτερινή διασκέδαση είναι μια από τις ανάγκες της σημερινής νεολαίας. Όλοι διαφόρων ηλικιών νιώθουμε την ανάγκη...