Υπάρχουν άνθρωποι που είναι μοναχικοί και άνθρωποι που είναι μόνοι. Η μοναχικότητα ορίζεται από μια γενικότερη στάση ζωής που περιέχει την απομάκρυνση από το κοινωνικό σύνολο και είναι επιλογή, αντίθετα η μοναξιά συνήθως προκύπτει από συγκυριακές καταστάσεις απομόνωσης παρά από τη θέλησή μας.

Με βάση τους παραπάνω ορισμούς, οι άνθρωποι συχνά στιγματίζονται με βάση τον βαθμό κοινωνικότητάς τους:

• Τα άτομα που έχουν ευρύ κύκλο γνωστών και φίλων, αυτόματα χαρακτηρίζονται θετικά.
• Από την άλλη, ένα άτομο που επιλέγει τη μοναχικότητα, εδραιώνεται στο μυαλό των ανθρώπων ως άτομο «προβληματικό» ή «παράξενο».

Μοναξιά: Όταν νιώθεις μόνος ανάμεσα σε πολλούς

Υπάρχουν φορές που νιώθεις μόνος ενώ είσαι περιστοιχισμένος από ανθρώπους και άλλες που νιώθεις συντροφευμένος ενώ πλάι σου δεν είναι ουσιαστικά κανείς.

Όταν βιώνεις τη μοναξιά στερείσαι τη συντροφικότητα, αφού είσαι καταδικασμένος να επιζητάς την αποδοχή του περίγυρού σου, την ίδια στιγμή που εσύ ο ίδιος δεν αποδέχεσαι τον εαυτό σου. Δεν μπορείς να επενδύσεις συναισθηματικά στις σχέσεις που συνάπτεις — πώς άλλωστε μπορείς να δώσεις κάτι το οποίο δεν έχεις; Κάτι το οποίο αποζητάς όπως ο εθισμένος την εξαρτησιογόνα ουσία του;

Ο χρόνος που ξοδεύεις μόνος σου με αρνητικές σκέψεις συνδέθηκε με τα μεγαλύτερα ποσοστά κατάθλιψης. Πολλοί από εμάς, λοιπόν, πασχίζουμε να την αποφύγουμε, προσπαθώντας να παραμένουμε σε επαφή με τους γύρω μας, συχνά με καταναγκαστικό τρόπο, δημιουργώντας όσον το δυνατόν περισσότερες συνδέσεις μην τυχόν και μείνουμε μόνοι.

Μοναχικότητα: Η συνειδητή συνάντηση με τον εαυτό μας

Στον αντίποδα της μοναξιάς, εντοπίζουμε τη μοναχικότητα, η οποία είναι χαρακτηριστικό της συνειδητοποίησης. Ο εαυτός σου αποτελεί την καλύτερη παρέα, άλλωστε δεν είναι τυχαίο που οι μεγάλες προσωπικότητες ήταν άνθρωποι μοναχικοί.

Όταν βιώνεις τη μοναχικότητα:

• Έρχεσαι σε απόλυτη επαφή με τον εαυτό σου, τον μελετάς και αρχίζεις να αγαπάς τα ελαττώματά σου.
• Έχεις αποβάλει την ανάγκη να σε χρειάζονται οι γύρω σου, γιατί είσαι ικανοποιημένος με τον εαυτό σου.
• Δεν μπορεί κανείς να σε κάνει δυστυχισμένο, διότι έμαθες να ζεις με το «εγώ» σου. Είσαι αυτάρκης!

Αναρωτήθηκες γιατί οι άνθρωποι συνήθως αποφεύγουν τη μοναχικότητα; Διότι λίγοι είναι εκείνοι που απολαμβάνουν τη συντροφιά με τον εαυτό τους. Η μοναχικότητα είναι η ίδια μας η φύση, απλώς χρειαζόμαστε χρόνο να το αντιληφθούμε.

Μόνο όταν συντονιστείς με τη μοναχικότητά σου, είσαι σε θέση να σχετιστείς με τους άλλους. Αυτοπροσδιορίζεσαι, θέτεις στόχους, «θέλω» και κόκκινες γραμμές. Όλα τα παραπάνω σηματοδοτούν πως οι επιλογές σου είναι συγκεκριμένες και δύσκολα θα επιλέξεις μια σχέση — όχι γιατί δεν πιστεύεις σε αυτή, αλλά γιατί αναγνωρίζεις ότι πρέπει να είναι κάτι πολύ δυνατό για να σε κάνει να δεσμευτείς, εφόσον έχεις θέσει πλέον υψηλά στάνταρ.

Κι όμως, σε καιρούς που για διάφορους λόγους ταλαιπωρείται κανείς, τότε ανακαλύπτει πραγματικά πόση δύναμη έχει μέσα του. Αυτό συμβαίνει διότι στις πιο σκοτεινές στιγμές σου βλέπεις πόσο χαμηλά μπορείς να πέσεις και πόσο ψηλά μπορείς να πετάξεις.

«Το να είσαι μόνος σου δε σημαίνει πως νιώθεις και μόνος. Γιατί, όπως καταλαβαίνεις, η μοναχικότητα μοιράζεται ενώ η μοναξιά όχι.»

– Ειρήνη Κουκουσούλη

Η γοητεία της νύχτας και το ερώτημα: «Ποιος είσαι;»

Προσωπικά, αγαπώ τη νύχτα. Το μυαλό καθαρίζει, η μοναχικότητά σου γίνεται πιο οικεία. Ίσως γιατί αναγκαστικά μένεις μόνος σου. Και μόνο στη μοναχικότητα παίρνουν οι σκέψεις τις πραγματικές τους διαστάσεις, όπως οι θόρυβοι μες στη σιωπή της νύχτας.

Μερικοί άνθρωποι τρομάζουν στο άκουσμά της. Δεν μπορούν να ζήσουν με αυτή. Θέλουν να είναι μονίμως σε σχέση, να αυτοεπιβεβαιώνονται και να νιώθουν καλά με τον σύντροφό τους. Τότε θεωρούν ότι είναι «γεμάτη» η ζωή τους και είναι γεμάτοι αυτοπεποίθηση. Ωστόσο, για να μπορέσεις να αντέξεις τη μοναχικότητα, πρέπει να αντέχεις να πλησιάσεις τον εαυτό σου. Δεν είναι τυχαίο ότι είναι μεγάλο χάρισμα να μπορείς να αντέξεις τη μοναχικότητα και επιπλέον να την απολαμβάνεις.

Στον κόσμο μπορεί να είμαι κόρη ή εγγονή ή σύντροφος ή το επάγγελμα που επέλεξα να ακολουθήσω ή η μουσική που μου αρέσει να ακούω, αλλά τη νύχτα δεν υπάρχει τίποτα που να σε καθορίζει. Πρέπει να απαντήσεις μόνος σου: «Ποιος είσαι;» Ποιος είσαι, λοιπόν, αν δεν υπάρχει άλλος να σε καθορίσει;

Κατέληξα στο ότι όσο περισσότερο χρόνο περνάω μόνη μου, τόση περισσότερη επιείκεια νιώθω για τους άλλους. Τότε έρχεται η στιγμή που συνειδητοποιείς πως πρέπει να φοβάσαι τους ανθρώπους που δεν αντέχουν να μείνουν μόνοι τους επειδή υπάρχει κάτι που τους ενοχλεί στον εαυτό τους. Μη βασίζεσαι ολοκληρωτικά σε κανέναν άλλον άνθρωπο, όσο κι αν είναι αγαπητός. Αντιμετωπίζουμε τις μεγαλύτερες δοκιμασίες της ζωής μόνοι μας. Δεν είναι κακό να είσαι μοναχικός, όποτε το θελήσεις.

Η διαδρομή προς την ουσιαστική συντροφικότητα

Τελικά, είναι σημαντικό στην αρχή της διαδρομής σου προς την αυτοβελτίωση ότι ίσως είναι απαραίτητο να χάσεις τον εαυτό σου προκειμένου να τον βρεις. Το να είσαι μόνος σου δε σημαίνει πως νιώθεις και μόνος. Γιατί, όπως καταλαβαίνεις, η μοναχικότητα μοιράζεται ενώ η μοναξιά όχι.

Συνειδητοποίησε ότι κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός με μοναδικές εμπειρίες. Για αυτόν τον λόγο, ο τρόπος που ο καθένας βιώνει τη μοναξιά διαφοροποιείται. Μόνο όταν πιστέψουμε ότι αξίζουμε αγάπη, θα την εισπράξουμε κιόλας.

Ίσως η αίσθηση του «ανήκειν» και η συντροφικότητα θα έπρεπε αναγκαστικά να περνάει από το στάδιο της μοναχικότητας. Γιατί τότε μόνο αξίζει να την εγκαταλείψεις: όταν ο άλλος σου προσφέρει πραγματική συντροφιά. Ίσως να αξίζει μέσα από τη μοναχικότητα να ανακαλύψεις τον εαυτό σου πριν συναντήσεις τον «οποιοδήποτε» άλλον.

Αν, λοιπόν, θα μπορούσα να βάλω έναν επίλογο, αυτός θα ήταν σίγουρα τα λόγια του Γάλλου φιλοσόφου Blaise Pascal, ο οποίος σοφά έγραψε ότι:

«Όλες οι δυστυχίες των ανθρώπων προέρχονται από μία και μόνο αιτία: από την ανικανότητά τους να μείνουν ήσυχα μέσα σε ένα δωμάτιο μοναχοί τους.»

---

Σημείωση: Το παρόν άρθρο αποτελεί προσωπική κατάθεση σκέψεων και φιλοσοφικό/κοινωνικό σχολιασμό της αρθρογράφου. Στόχος του είναι ο εσωτερικός αναστοχασμός γύρω από τη μοναχικότητα και την προσωπική αυτάρκεια.