Ο σημαντικός συνθέτης, σκηνοθέτης και δάσκαλος υποκριτικής Θοδωρής Αμπαζής, 15 χρόνια μετά την εμβληματική παράσταση “Οι έμποροι των εθνών” (2011, Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών), επιστρέφει στον Παπαδιαμάντη και συνεργάζεται με 14 νέους ηθοποιούς -μαθητές του στη Δραματική Σχολή του Πειραϊκού Συνδέσμου- οι οποίοι αποτελούν τη νεοσύστατη Ομάδα Φάος.

Το έργο του σπουδαίου Σκιαθίτη λογοτέχνη που επιλέγουν να μας παρουσιάσουν στο Θέατρο Χώρος στον Βοτανικό είναι η «Φόνισσα» σε διασκευή – σκηνοθεσία – επιμέλεια μουσικής του Αμπαζή. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα μοναδικά σκηνικά αντικείμενα τα οποία χρησιμοποιούνται είναι 14 κουτιά, τρεις γραφομηχανές, ένας κουβάς, μπουκάλια με νερό και μια σκάφη πλυσίματος. Η πρεμιέρα θα δοθεί στις 26 Ιανουαρίου και η παράσταση θα παίζεται κάθε Δευτέρα και Τρίτη έως τις 10 Μαρτίου.

Το Young People.gr συνάντησε τα μέλη της Ομάδας Φάος και μίλησε μαζί τους.

Πώς προέκυψε η ιδέα να ανεβάσετε τη «Φόνισσα» του Παπαδιαμάντη;

Τα μέλη της Ομάδας Φάος γνωριστήκαμε στη Δραματική Σχολή του Πειραϊκού Συνδέσμου. Εκεί είχαμε την τύχη να συναντήσουμε εξαιρετικούς καθηγητές, ανθρώπους με ανοιχτή σκέψη και σημαντικό καλλιτεχνικό αποτύπωμα. Ένας από αυτούς ήταν και ο Θοδωρής Αμπαζής.

Με το πέρας των σπουδών μας και αφού είχαμε έρθει σε μία πρώτη επαφή με το κείμενο του Παπαδιαμάντη καθώς και με τον ιδιαίτερο τρόπο δουλειάς του κ. Αμπαζή, αποφασίσαμε να δοκιμαστούμε σε αυτό το έργο και επαγγελματικά.

Όσον αφορά το ίδιο το κείμενο, πρόκειται για ένα έργο που παρ’όλο που είναι γραμμένο πάνω από έναν αιώνα πριν, έχει άμεση σχέση με την σημερινή πραγματικότητα.

Η «Φόνισσα» είναι ένα έργο βαθιά πολιτικό και προσωπικό. Η απεικόνιση της πολυπλοκότητας της γυναικείας φύσης, η σύνδεση με το θρησκευτικό στοιχείο,η σχέση του ανθρώπου με τα στοιχεία της φύσης, η αίσθηση της ηθικής και της δικαιοσύνης, είναι διαχρονικά ερωτήματα που και εμείς οι ίδιοι μέσα από το έργο προσπαθούμε να πλησιάσουμε.

Τι φωτίζει ο σκηνοθέτης στη δική του εκδοχή της «Φόνισσας»;

Ο σκηνοθέτης, καταπιανόμενος με ένα τόσο εμβληματικό έργο, αποπειράται να φωτίσει το στοιχείο της γλώσσας και της ενότητας. Στο συγκεκριμένο ανέβασμα η γλώσσα, οι λέξεις, οι ιδιωματισμοί είναι οι πρωταγωνιστές. Ζώντας σε μια εποχή όπου όλα κινούνται γρήγορα και η γλώσσα ολοένα και συρρικνώνεται για να προλάβει να χωρέσει όλα τα γεγονότα και τις πληροφορίες που συμβαίνουν ταυτόχρονα, η Παπαδιαμαντική γραφή λειτουργεί σαν αντίβαρο σε όλα αυτά.

Δουλεύοντας ένα τέτοιο κείμενο, έρχεσαι σε επαφή με την μουσικότητα της γλώσσας, μπορείς πραγματικά να ακούσεις τους ήχους που δημιουργεί. Η επιμέλεια της κίνησης της παράστασης και η σωματικότητα, είναι όλα μια αποτύπωση του παπαδιαμαντικού λόγου και ολόκληρου του πολυτονικού συστήματος.

Παράλληλα, ο Θοδωρής Αμπαζής έχει αποπειραθεί να παρουσιάσει τους ηθοποιούς σαν ένα σώμα αποτελούμενο από πολλές διαφορετικές φωνές. Έχει δοθεί πολύ μεγάλη έμφαση στην ταυτόχρονη εκφορά του λόγου, αλλά και στην κοινή αναπνοή για να μπορέσει να αποτυπωθεί όσο το δυνατόν καλύτερα η σπουδαία αυτή γραφή.

Ποιες προκλήσεις – δυσκολίες αντιμετωπίσατε στην προσέγγιση των ρόλων σας;

Καθώς το έργο του Παπαδιαμάντη δεν αποτελεί θεατρικό έργο, η μεγαλύτερη πρόκληση για εμάς ήταν να ζωντανέψουμε τη διήγηση αυτή επι σκηνής. Όπως αναφέραμε και παραπάνω, το κομμάτι που χρειάστηκε την περισσότερη προσπάθεια από εμάς, ήταν το να μάθουμε να ανασαίνουμε όλοι μαζί ως ένα σώμα.

Στόχος μας ήταν να υπάρχει άψογος συντονισμός τόσο του λόγου όσο και της κίνησης, χωρίς κάποια παραφωνία. Ουσιαστικά ήταν σαν να δουλεύουμε μία χορογραφία με πολύ λεπτομερείς και προσεκτικά διαλεγμένες κινήσεις. Ακόμη, ένα άλλο κομμάτι στο οποίο έπρεπε να δώσουμε προσοχή ήταν η εναλλαγή των ρόλων.

Καθώς το κείμενο ερμηνεύεται από 14 διαφορετικά άτομα ενώ τα πρόσωπα του έργου είναι πολύ λιγότερα, οφείλαμε να έχουμε συνέπεια στην ερμηνεία και κυρίως στην συνέχεια του εκάστοτε ρόλου. Χρειάστηκε να παρατηρήσουμε πολύ ο ένας τον άλλο προκειμένου να φτιάξουμε έναν ρόλο ο οποίος για τον θεατή θα έχει μία λογική πορεία και συνέχεια.

Τέλος, για άλλη μια φορά η σύνθεση των προτάσεων και των λέξεων με τον τρόπο που ο ίδιος ο συγγραφέας τις έχει τοποθετήσει, ήταν ένα κομμάτι που απαιτεί συνεχώς την προσοχή μας για να μπορέσουμε να είμαστε όσο το δυνατόν πιο πιστοί σε αυτό. Φυσικά σε όλα τα κομμάτια που αναφέραμε, η χαρά της ανακάλυψης καινούριων εννοιών και συναισθημάτων πάνω στην σκηνή είναι πολύ μεγαλύτερη από οποιαδήποτε δυσκολία.

Μιλήστε μας για την εμπειρία σας από τα δύο προηγούμενα ανεβάσματα της παράστασης, στο Φεστιβάλ Δελφών «Το Λάλον Ύδωρ» τον Αύγουστο 2025 αλλά και στο Φεστιβάλ Κολωνού τον Σεπτέμβριο 2025.

Είμαστε πάρα πολύ ευγνώμονες που μας δόθηκε η ευκαιρία να συμμετάσχουμε στο Φεστιβάλ Δελφών «Το Λάλον Ύδωρ» τον Αύγουστο 2025 αλλά και στο Φεστιβάλ Κολωνού τον Σεπτέμβριο 2025. Το να παίζεις σε εξωτερικό χώρο ένα τέτοιο έργο, ήταν εντελώς διαφορετική πρόκληση για εμάς και η κάθε παράσταση αποτέλεσε μια ξεχωριστή εμπειρία.

Στο Φεστιβάλ «Λάλον Ύδωρ» στο ιστορικό Χάνι της Γραβιάς, η εμπειρία του να παίζεις ξυπόλυτος στη φύση, να γειώνεσαι τόσο δυνατά με τις ρίζες σου είναι κάτι μαγικό. Κάθε τι για το οποίο μιλούσαμε ήταν παρόν!

Τα βουνά, τα δέντρα, το πέτρινα κτίσματα, τα κεντητά και υφαντά των γυναικών, όλα ήταν εκεί μαζί μας, οι εικόνες και οι λέξεις δονούνταν με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο. Μπορούσες να δεις ότι η αφήγηση ήρθε πιο κοντά στον πραγματικό χώρο δράσης του έργου. Ήταν μια παράσταση σχεδόν τελετουργική.

Επιπλέον, ο κόσμος της επαρχίας είναι διαφορετικός. Με ενθουσιασμό και ανυπομονησία θεατές παρακολούθησαν την ιστορία μας .Η λαχτάρα τους να παρακολουθήσουν μια παράσταση εν μέσω καλοκαιριού ήταν εντυπωσιακή και η προσέλευση ήταν αναπάντεχα μεγάλη . Μας συγκίνησε το γεγονός ότι οι άνθρωποι στέκονταν όρθιοι και παρακολούθησαν μέχρι τέλους την παράσταση με τόση ησυχία.

Στο φεστιβάλ του Κολωνού επίσης η χαρά μας ήταν τεράστια, καθώς μπορέσαμε να παρουσιάσουμε την παράστασή μας σε ένα ατμοσφαιρικό θέατρο. Η οργάνωση και εκεί ήταν φανταστική και για άλλη μια φορά ο κόσμος ήταν  συγκινητικά παρών στην αλληλεπίδραση του ηθοποιού – θεατή. Κάθε φορά μας εντυπωσιάζει πως το κοινό είναι πάντα διαθέσιμο να αφουγκραστεί τη μεγαλειώδη γλώσσα του Παπαδιαμάντη.

Παρουσιάστε μας τη νεοσύστατη Ομάδα Φάος. Ποιοι την αποτελούν και ποιοι είναι οι στόχοι της;

Η Ομάδα Φάος δημιουργήθηκε το καλοκαίρι του 2024 και αποτελείται απο 14 άτομα. Τον Βασίλη Αναγνωστόπουλο, την Μελίνα Αποστόλου, τον Αρσένιο Γαβριηλίδη, την Τόνια Γεωργακοπούλου, την Στέλλα Γρηγοράκη, την Σέβη Θεοδωροπούλου, την Μυρτώ Καράμπελα, την Αλίκη Κλείδωνα, την Αναστασία Κωτσίου, την Χριστίνα Μπογιατζή, την Δάφνη Νικητοπούλου, την Θεοδώρα Παπανδρέου, την Κατερίνα Πλάντζου και την Νάσια Ψαρρή.  

Εξαρχής, βασικός μας στόχος ήταν να καταφέρουμε να υπάρξουμε ως ισότιμα μέλη μιας ομάδας, όπου όλοι μπορούν να ακουστούν και να χωρέσουν. Προσπαθήσαμε και προσπαθούμε ακόμα, να λειτουργούμε ως σύνολο, να συναισθανόμαστε τα βιώματα των άλλων, να περιορίζουμε τον εγωισμό μας όσο είναι δυνατόν και φυσικά να προσέχουμε ο ένας τον άλλο με φροντίδα και αγάπη. Η ενασχόλησή μας με το θέατρο μας δίνει την δυνατότητα να επικοινωνήσουμε και μεταξύ μας αλλά και  με τον κόσμο όλες αυτές τις αξίες που για εμάς είναι η κινητήριος δύναμή μας.

Στόχος μας μέσα από αυτήν την παράσταση είναι όχι μόνο να αφηγηθούμε την συγκεκριμένη ιστορία, αλλά με την παρουσία μας επι σκηνής να μπορέσουμε να θυμίσουμε στους ανθρώπους πόσο σπουδαίο πράγμα είναι η συλλογικότητα και η ενότητα σε μία εποχή όπου κυριαρχούν η απομόνωση και η μοναξιά.

Τα επόμενα βήματα της Ομάδας;

Αυτό που θα θέλαμε σαν Ομάδα, μετά από αισίως δύο χρόνια επαγγελματικής παρουσίας, θα ήταν να μπορέσουμε να αναμετρηθούμε και με ένα άλλο κείμενο και να καταφέρουμε να συνδεθούμε και με αυτό, με διαφορετικό τρόπο. Η σύνδεση με τους ανθρώπους, η επικοινωνία, η διατήρηση της ομάδας και της συλλογικότητας σε έναν κόσμο που υπερισχύει το εγώ, ήταν και είναι ένα στοίχημα για εμάς.

Θα θέλαμε πάρα πολύ να μας δοθεί η ευκαιρία να επικοινωνήσουμε την παράσταση της «Φόνισσας» και σε φεστιβάλ στο εξωτερικό. Είναι μια παράσταση που έχουμε αγαπήσει και πιστέψει όλοι πάρα πολύ και θεωρούμε πως αξίζει να την δουν ακόμα και άνθρωποι που πιθανώς να μην καταλαβαίνουν την γλώσσα, γιατί με έναν τρόπο κάπως έτσι επιτελεί και τον σκοπό της. Την ένωση και την ουσιαστική σύνδεση με τον άλλο. Τον κάθε άλλο.

Η Παράσταση

“Η Φόνισσα” Του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη Από την Ομάδα “Φάος”

Από τις 26 Ιανουαρίου, κάθε Δευτέρα και Τρίτη στο Θέατρο Χώρος, η νεοσύστατη ομάδα “Φάος” παρουσιάζει μια θεατρική διασκευή της Φόνισσας, του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Η διασκευή και η σκηνοθεσία έγινε από τον γνωστό για τις μουσικοθεατρικές του προσεγγίσεις, σκηνοθέτη Θοδωρή Αμπαζή.

15 χρόνια μετά την εμβληματική παράσταση «Οι έμποροι των εθνών» (2011, Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών) ο Θοδωρής Αμπαζής επιστρέφει στον Παπαδιαμάντη. Αυτή τη φορά συνεργάζεται με  14 νέους ηθοποιούς που ερμηνεύουν το κείμενο του Παπαδιαμάντη με ακρίβεια, ευαισθησία και χιούμορ.

Ως άψογα συντονισμένα μέλη μιας συμφωνικής ορχήστρας, μετατρέπουν την περίφημη γλώσσα του Παπαδιαμάντη  -ομιλούμενη λαϊκή γλώσσα, σκιαθίτικοι ιδιωματισμοί,  μικτή καθαρεύουσα με στοιχεία δημοτικής, αλλά και αμιγής καθαρεύουσα- σε μουσικοθεατρικές χειρονομίες,  προβάλλοντας τον ηχητικό πλούτο του κειμένου και μετατρέποντας την «εσωτερική μουσική» σε σκηνική δράση. Όλα ορίζονται από μια τρισδιάστατη παρτιτούρα όπου κάθε ήχος, κάθε χειρονομία, ομαδικές και ατομικές χορογραφίες, πολυφωνικά τραγούδια  και εμβόλιμα δραματικά επεισόδια δημιουργούν οπτικές και ηχητικές εικόνες και οδηγούν  σε μια πολυσχιδή χορική αφήγηση. 

Με λιγοστά σκηνικά αντικείμενα (14 κουτιά, τρεις γραφομηχανές, έναν κουβά, μπουκάλια με νερό  και μια σκάφη πλυσίματος), αξιοποιώντας τα σώματα και τις φωνές των ερμηνευτών, η παράσταση  συνιστά μια ανατρεπτική, καθηλωτική σκηνική ανάγνωση του διηγήματος,  που τιμά τον μεγάλο ποιητή της πεζογραφίας μας και αναδεικνύει τον γλωσσικό πλούτο της ελληνικής γλώσσας, σε μία εποχή που η αυτή  απερίσκεπτα συρρικνώνεται.

Η «Φόνισσα» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, που δημοσιεύτηκε το 1903 στο περιοδικό Παναθήναια, αποτελεί ένα από τα πιο σκοτεινά και επιβλητικά έργα της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Στο κέντρο της δεσπόζει η Χαδούλα, η θλιβερή Φραγκογιαννού, μια γυναίκα σμιλεμένη από τη φτώχεια, την καταπίεση και τα άγρια ήθη της εποχής. Κουβαλώντας στο κορμί και στην ψυχή της τα σημάδια μιας ζωής που δεν της χαρίστηκε ποτέ, φτάνει στο σημείο να σκοτώνει κορίτσια για να τα “λυτρώσει” από τη μοίρα που η ίδια γνώρισε.

Καθώς οι πράξεις της πολλαπλασιάζονται, το σύμπαν γύρω της μοιάζει να στενεύει∙ άνθρωποι και συνειδήσεις την κυκλώνουν. Και στο τέλος, λίγο πριν την άβυσσο, η Φραγκογιαννού βρίσκεται αβοήθητη ανάμεσα στη γη και το θείο, σαν ψυχή που πάει να γλιστρήσει από τα χέρια της μοίρας προς μια δικαιοσύνη υπερκόσμια και αμείλικτη.

Ταυτότητα παράστασης

Ερμηνεύουν με αλφαβητική σειρά οι:

• Αναγνωστόπουλος Βασίλης
• Αποστόλου Μελίνα
• Γαβριηλίδης Αρσένιος
• Γεωργακοπούλου Τόνια
• Γρηγοράκη Στέλλα
• Θεοδωροπούλου Σέβη
• Καράμπελα Μυρτώ
• Κλείδωνα Αλίκη
• Κωτσίου Αναστασία
• Μπογιατζή Χριστίνα
• Νικητοπούλου Δάφνη
• Παπανδρέου Θεοδώρα
• Πλάντζου Κατερίνα 
• Ψαρρή Νάσια

Συντελεστές

• Διασκευή – Σκηνοθεσία – Επιμέλεια Μουσικής: Θοδωρής Αμπαζής
• Σκηνικά – Κοστούμια: Ομάδα Φάος
• Γραφιστική Επιμέλεια: Δήμητρα Καράμπελα
• Φωτογραφίες – Trailer: Νίκος Πεκιαρίδης
• Υπεύθυνη Επικοινωνίας: Νατάσα Παππά
• Διαφήμιση – Social media: Κατερίνα Γεωργοπούλου

Θέατρο Χώρος, Ορφέως & Πραβίου 6-8, Βοτανικός

Trailer:

• https://www.youtube.com/shorts/6pK1eWvyQpM

Προπώληση εισιτηρίων:

• https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/i-fonissa-tou-aleksandrou-papadiamanti-1

*Σημείωση: Για την ολοκλήρωση της συνέντευξης της θεατρικής ομάδας Φάος συνεργάστηκαν: Στην επιμέλεια και τη σύνταξη των ερωτήσεων η ομάδα Έκφρασης και Υλοποίησης.

Ευχαριστούμε την Θεατρική ομάδα Φάος και την υπεύθυνη δημοσίων σχέσεων Κ. Νατάσα Παππά για την πραγματοποίηση της συνέντευξης.