Ο John Winston Ono Lennon δεν ήταν απλώς ένας μουσικός· ήταν ένα παγκόσμιο πολιτιστικό φαινόμενο που επαναπροσδιόρισε τον ρόλο του καλλιτέχνη στον 20ό αιώνα. Γεννημένος στις 9 Οκτωβρίου του 1940 στο Λίβερπουλ της Αγγλίας, μέσα στη δίνη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, βίωσε δύσκολα παιδικά χρόνια.

Μεγάλωσε μακριά από τους γονείς του, υπό την αυστηρή αλλά στοργική φροντίδα της θείας του (της αδερφής της μητέρας του).

Από τις γειτονιές του Λίβερπουλ στην κορυφή του κόσμου

Ως μαθητής, το ανήσυχο πνεύμα του τον εμπόδιζε να προσαρμοστεί στους αυστηρούς σχολικούς κανόνες. Αν και κατάφερε να εισαχθεί στη Σχολή Καλών Τεχνών του Λίβερπουλ (Liverpool College of Art), το αντικείμενο των εφαρμογών γραφικών τεχνών δεν τον ενθουσίασε ποτέ. Το μυαλό του βρισκόταν ήδη στις μελωδίες του rock and roll που έφταναν από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Δημιούργησε την πρώτη του ορχήστρα, τους “The Quarrymen”, και κατά τη διάρκεια μιας τοπικής συναυλίας η μοίρα τού έπαιξε το καλύτερο παιχνίδι: γνώρισε έναν νεαρό με το όνομα Paul McCartney. Ο McCartney σύντομα έφερε στην παρέα τον φίλο του, George Harrison.

Με την προσθήκη του Ringo Starr, οι folk επιρροές μετατράπηκαν σε ηλεκτρικό rock and roll και το ιστορικότερο συγκρότημα όλων των εποχών, οι Beatles, μόλις είχε γεννηθεί.

Ο ειρηνοποιός που τρόμαξε τον Λευκό Οίκο

Αν η δεκαετία του ’60 ανήκε στους Beatles, η δεκαετία του ’70 ανήκε στον John Lennon ως ανεξάρτητο καλλιτέχνη και κοινωνικό ακτιβιστή. Ο Lennon αναδείχθηκε στον απόλυτο ειρηνοποιό του 20ού αιώνα, χρησιμοποιώντας την τεράστια φήμη του για να προωθήσει τα ανθρώπινα δικαιώματα και να σταματήσει τον πόλεμο του Βιετνάμ.

Όταν μετακόμισε στη Νέα Υόρκη, η έντονη ακτιβιστική του δράση, η διοργάνωση αντιπολεμικών συναυλιών και οι δημόσιες τοποθετήσεις του σήμαναν συναγερμό στην αμερικανική κυβέρνηση. Για τον τότε Πρόεδρο Richard Nixon, ο Lennon αποτελούσε “κόκκινο πανί”.

Το FBI του άνοιξε ειδικό φάκελο παρακολούθησης, ξεκινώντας έναν μακρύ, ψυχοφθόρο δικαστικό αγώνα με σκοπό την απέλασή του και την αφαίρεση της άδειας παραμονής του.

Μετά από χρόνια νομικών μαχών και την παραίτηση του Nixon, ο Lennon δικαιώθηκε, λαμβάνοντας τελικά την οριστική άδεια παραμονής (Green Card) στις ΗΠΑ το 1975. Πολλοί ιστορικοί και αναλυτές συγκλίνουν στην άποψη πως η επιρροή του ήταν τόσο τεράστια, που αν βρισκόταν στη ζωή τις επόμενες δεκαετίες, ίσως να είχε αποτρέψει μεγάλες συρράξεις, όπως τον πόλεμο στην πρώην Γιουγκοσλαβία.

Προσωπική ζωή: Δύο γάμοι, δύο παιδιά και η Yoko Ono

Η προσωπική ζωή του Lennon ήταν εξίσου πολυτάραχη με τη δημόσια εικόνα του. Τον Αύγουστο του 1962, λίγο πριν οι Beatles κατακτήσουν τον κόσμο, παντρεύτηκε τη συμφοιτήτριά του, Cynthia Powell, με την οποία απέκτησε το πρώτο του παιδί, τον Julian (Απρίλιος 1963).

Όμως, η γυναίκα που έμελλε να αλλάξει οριστικά τον τρόπο σκέψης του, την τέχνη του και την ίδια του τη ζωή, ήταν η Γιαπωνέζα καλλιτέχνις Yoko Ono. Παντρεύτηκαν στις 20 Μαρτίου του 1969 στο Γιβραλτάρ, αποτελώντας ένα από τα πιο συζητημένα ζευγάρια στην ιστορία της pop κουλτούρας.

Μαζί απέκτησαν τον δεύτερο γιο του Lennon (και πρώτο της Ono), τον Sean, ο οποίος γεννήθηκε ακριβώς ανήμερα των γενεθλίων του John, στις 9 Οκτωβρίου 1975.

Η σόλο καριέρα και το απόλυτο μήνυμα του “Imagine”

Ο John Lennon ήταν το πιο ανήσυχο πνεύμα των Beatles, σχεδιάζοντας τη σόλο πορεία του πριν καν το συγκρότημα διαλυθεί επίσημα. Αυτό φάνηκε νωρίς, με εμβληματικά, έντονα πολιτικοποιημένα κομμάτια όπως το “Power To The People”. Μετά τη διάλυση των “Σκαθαριών”, οι πωλήσεις της προσωπικής του δισκογραφίας ξεπέρασαν τα 15 εκατομμύρια αντίτυπα.

Η επίσημη προσωπική του δισκογραφία είναι γεμάτη αριστουργήματα που καθόρισαν την εποχή τους:

• “John Lennon/Plastic Ono Band” (1970): Το πρώτο επίσημο σόλο άλμπουμ μετά τους Beatles, ένας δίσκος ωμής ειλικρίνειας και ψυχανάλυσης.
• “Imagine” (1971): Η κορυφαία του στιγμή. Το ομώνυμο κομμάτι ξεπέρασε τα όρια της μουσικής βιομηχανίας και καθιερώθηκε παγκοσμίως ως ο απόλυτος ύμνος της ειρήνης και της συναδέλφωσης των λαών.
• “Double Fantasy” (1980): Ο δίσκος της μεγάλης του επιστροφής μετά από μια πενταετή απουσία για να μεγαλώσει τον γιο του, Sean. Το άλμπουμ κατέκτησε το βραβείο Grammy το 1981, μετά τον θάνατό του.
• “Milk And Honey” (1984): Άλμπουμ που άφησε ημιτελές και ολοκληρώθηκε τέσσερα χρόνια αργότερα από τη Yoko Ono.

Εκτός από τη μουσική, η καλλιτεχνική του φύση εκφράστηκε και μέσα από την επιτυχημένη συγγραφή βιβλίων, όπως τα In His Own Write (1964), A Spaniard In The Works (1965) και Skywriting By Word Of Mouth (1986).

Το Playlist του John Lennon: Οι μελωδίες που άλλαξαν τον κόσμο

Μια αναδρομή στη ζωή του δεν έχει νόημα χωρίς το δικό του soundtrack. Αυτές είναι οι «στιγμές» και τα κομμάτια της σόλο καριέρας του που πρέπει να ακούσεις για να νιώσεις το μεγαλείο του:

• «Imagine» (1971): Η στιγμή που το λευκό πιάνο έγραψε ιστορία. Ένας ύμνος γεμάτος ελπίδα για έναν κόσμο χωρίς σύνορα, θρησκείες και απληστία, που παραμένει ανατριχιαστικά επίκαιρος.
• «Jealous Guy» (1971): Μια από τις πιο τρυφερές, ευάλωτες και ειλικρινείς μπαλάντες που γράφτηκαν ποτέ, όπου ο Lennon παραδέχεται τις ανασφάλειες και τα λάθη του απέναντι στη γυναίκα που αγαπά.
• «Working Class Hero» (1970): Ένα ωμό, ακουστικό μανιφέστο με μια απλή κιθάρα, που περιγράφει τη σκληρή πραγματικότητα του να μεγαλώνεις προσπαθώντας να χωρέσεις στα καλούπια της κοινωνίας.
• «Give Peace A Chance» (1969): Ηχογραφημένο ζωντανά στο κρεβάτι του δωματίου 1742 στο ξενοδοχείο Queen Elizabeth του Μόντρεαλ (στα περίφημα Bed-Ins). Η πιο αυθόρμητη και δυνατή στιγμή ειρήνης του 20ού αιώνα.
• «Woman» (1980): Η ωδή του στη Yoko Ono, αλλά και σε όλες τις γυναίκες του κόσμου. Μια από τις τελευταίες μεγάλες του ηχογραφήσεις πριν φύγει από τη ζωή.

4 επικά σκηνικά από τη ζωή και τις συναυλίες του Lennon

• «Κροταλίστε τα κοσμήματά σας» (1963): Σε μια συναυλία στο Royal Variety Performance, μπροστά στη Βασιλομήτωρ και την αφρόκρεμα της βρετανικής αριστοκρατίας, ο Lennon απέδειξε το φλεγματικό του χιούμορ. Πριν το τελευταίο τραγούδι, πλησίασε το μικρόφωνο και είπε: «Για το τελευταίο μας κομμάτι θέλω τη βοήθειά σας. Όσοι κάθεστε στις φθηνές θέσεις, χτυπήστε τα χέρια σας. Οι υπόλοιποι… απλώς κροταλίστε τα κοσμήματά σας!». Το κοινό, αντί να προσβληθεί, ξέσπασε σε γέλια.
• Το χαμένο στοίχημα με τον Elton John (1974): Ο Elton John είχε κάνει φωνητικά στο τραγούδι του Lennon “Whatever Gets You Thru the Night”. Ο John δεν πίστευε ποτέ ότι το κομμάτι θα φτάσει στο Νο.1, γι’ αυτό και έβαλε στοίχημα με τον Elton πως, αν ανέβει στην κορυφή, θα εμφανιζόταν live στη συναυλία του. Το τραγούδι σάρωσε, ο Lennon κράτησε τον λόγο του και ανέβηκε στη σκηνή του Madison Square Garden, γνωρίζοντας την απόλυτη αποθέωση. Αυτή έμελλε να είναι η τελευταία μεγάλη ζωντανή εμφάνιση της ζωής του.
• Η συναυλία στην ταράτσα και οι… γείτονες (1969): Η τελευταία ζωντανή εμφάνιση των Beatles δεν έγινε σε κάποιο στάδιο με εισιτήρια, αλλά απροειδοποίητα στην ταράτσα των γραφείων τους (Apple Corps) στο Λονδίνο. Οι περαστικοί παραμιλούσαν, η κίνηση στους δρόμους σταμάτησε εντελώς και τελικά η αστυνομία διέκοψε το live λόγω «διατάραξης κοινής ησυχίας». Φεύγοντας από το μικρόφωνο, ο Lennon ακούγεται να λέει με το κλασικό του ύφος: «Εκ μέρους του συγκροτήματος σας ευχαριστώ, και ελπίζω να περάσαμε την οντισιόν!».
• «Πιο δημοφιλείς και από τον Ιησού» (1966): Σε μια συνέντευξη στη Βρετανία, ο Lennon δήλωσε αυθόρμητα πως η νεολαία ασχολείται πλέον περισσότερο με τους Beatles παρά με τη θρησκεία, λέγοντας πως είναι «πιο δημοφιλείς από τον Ιησού». Όταν η δήλωση αναδημοσιεύτηκε στις ΗΠΑ πέντε μήνες μετά, ξέσπασε χάος: ραδιοφωνικοί σταθμοί μποϊκόταραν τα τραγούδια τους, φανατικοί έκαιγαν τους δίσκους τους σε δημόσιες πλατείες και το συγκρότημα δέχτηκε σοβαρές απειλές κατά της ζωής του. Το σκηνικό αυτό τους τρομοκράτησε τόσο, που λίγο αργότερα πήραν την απόφαση να σταματήσουν οριστικά τις περιοδείες.

8 Δεκεμβρίου 1980: Η νύχτα που σίγησε η μουσική

Η πιο μαύρη σελίδα στην ιστορία της rock γράφτηκε το βράδυ της 8ης Δεκεμβρίου 1980. Ο John Lennon, σε ηλικία μόλις 40 ετών, επέστρεφε στο διαμέρισμά του (στο κτίριο Dakota της Νέας Υόρκης) μαζί με τη Yoko Ono, μετά από πολύωρη ηχογράφηση στο στούντιο για τον δίσκο “Milk And Honey”.

Έξω από την πόρτα του σπιτιού του, δέχθηκε δολοφονική επίθεση από έναν 25χρονο, ο οποίος νωρίτερα την ίδια μέρα τού είχε ζητήσει αυτόγραφο, υποστηρίζοντας πως ήταν θαυμαστής του. Ο Lennon δέχτηκε τέσσερις σφαίρες και μεταφέρθηκε εσπευσμένα στο νοσοκομείο Roosevelt, όπου απλώς πιστοποιήθηκε ο θάνατός του από ακατάσχετη αιμορραγία.

Η είδηση της δολοφονίας του προκάλεσε παγκόσμιο σοκ και θλίψη που όμοιά της δεν είχε γνωρίσει ποτέ η σύγχρονη κουλτούρα.

5 πράγματα που τον έκαναν σύμβολο της γενιάς του

1. Τα Bed-Ins for Peace: Ως μήνα του μέλιτος, ο John και η Yoko πέρασαν μέρες ολόκληρες στο κρεβάτι ξενοδοχείων στο Άμστερνταμ και το Μόντρεαλ, καλώντας τον Τύπο για να μιλήσουν αποκλειστικά για την παγκόσμια ειρήνη.
2. Η απόρριψη των Βρετανικών Τιμών: Επέστρεψε το μετάλλιο του Μέλους της Βρετανικής Αυτοκρατορίας (MBE) στη Βασίλισσα, διαμαρτυρόμενος για την εμπλοκή της Βρετανίας σε πολεμικές συρράξεις.
3. Ο συγγραφέας πίσω από τη μουσική: Τα βιβλία του με ποιήματα, σουρεαλιστικά κείμενα και δικά του σκίτσα έγιναν best-sellers τη δεκαετία του ’60.
4. Η φιλία και η κόντρα με τον Paul: Παρά τις έντονες νομικές και προσωπικές διαμάχες μετά τη διάλυση των Beatles, οι δυο τους είχαν αρχίσει να επικοινωνούν ξανά θερμά στα τέλη της δεκαετία του ’70.
5. Η κληρονομιά του Central Park: Απέναντι από το σπίτι όπου δολοφονήθηκε, δημιουργήθηκε το μνημείο “Strawberry Fields” στο Central Park της Νέας Υόρκης, όπου μέχρι και σήμερα, θαυμαστές από όλο τον κόσμο συγκεντρώνονται για να τραγουδήσουν το “Imagine”.

Ο John Lennon δεν έζησε για να δει τον κόσμο να ενώνεται όπως ονειρεύτηκε. Όμως, φρόντισε να μας αφήσει τον χάρτη -τα τραγούδια, τους στίχους και τη φωνή του- για να συνεχίσουμε να προσπαθούμε.

---

Βίντεο – Jonh Lennon

Η στιγμή που ο κόσμος σταμάτησε για να ακούσει: Ο John Lennon στο ιστορικό λευκό πιάνο, ερμηνεύοντας τον απόλυτο ύμνο της παγκόσμιας ειρήνης.

Imagine - John Lennon & The Plastic Ono Band (w The Flux Fiddlers) (Ultimate Mix 2018) - 4K REMASTER

Από ένα κρεβάτι ξενοδοχείου στο Μόντρεαλ σε ολόκληρο τον πλανήτη: Η αυθόρμητη ηχογράφηση του “Give Peace A Chance” κατά τη διάρκεια των θρυλικών Bed-Ins.

GIVE PEACE A CHANCE. (Ultimate Mix, 2020) - Plastic Ono Band (official music video HD)

---

Πηγές & Βιβλιογραφία

• The Beatles Anthology & Επίσημο Αρχείο: Για τα ιστορικά στοιχεία της ίδρυσης (The Quarrymen) και της παγκόσμιας πορείας του συγκροτήματος.
• Επίσημη Δισκογραφία John Lennon (1968-1984): Βιογραφικά δεδομένα, πωλήσεις και ημερομηνίες κυκλοφορίας των σόλο άλμπουμ (Plastic Ono Band, Imagine, Double Fantasy, Milk And Honey κ.ά.).
• Συγγραφικό Έργο: Στοιχεία από τα επίσημα βιβλία του καλλιτέχνη: In His Own Write (1964), A Spaniard In The Works (1965) και Skywriting By Word Of Mouth (1986).
• Ιστορικά Αρχεία & Ντοκιμαντέρ: Καταγραφές για την ακτιβιστική του δράση, τα αντιπολεμικά “Bed-Ins for Peace” και τις νομικές μάχες για την άδεια παραμονής του στις ΗΠΑ.

---

Σημείωση: Το παρόν άρθρο αποτελεί ανανεωμένο ιστορικό και βιογραφικό αφιέρωμα της στήλης «Αφιερώματα – Μουσική Σκηνή» του YoungPeople.gr.

Οι πληροφορίες βασίζονται στο αρχειακό υλικό της δισκογραφίας του καλλιτέχνη, τις επίσημες βιογραφίες των μελών των Beatles και στα καταγεγραμμένα ιστορικά δεδομένα της παγκόσμιας μουσικής σκηνής.